Şokoladdan bir tikə yeyirsiniz və ya desertin dadına baxırsınız, dişinizdə qəfil sızıltı yaranır. Bəzən hiss tez keçir və növbəti dəfə şirniyyat yeyənədək onu unudursunuz. Eyni hal təkrarlananda isə bunun kariyes olub-olmadığı barədə sual yaranır.
Bu əlamətə diqqət yetirmək lazımdır, amma o, avtomatik olaraq dişdə boşluq olduğunu göstərmir. Ağrının yeri, müddəti, çeynəmə və temperaturla əlaqəsi həkimə səbəbi anlamaqda kömək edir. Dəqiq nəticə üçün müayinə lazımdır.
Qısa cavab: Şirniyyat açıq dentin, kariyes və ya plomb qüsuru olan dişdə ağrı yarada bilər. Təkrarlanan şikayəti yoxlatdırın; yeməkdən sonra davam edən, özbaşına başlayan və ya yuxunu pozan ağrı üçün gecikdirilmədən diş həkiminə müraciət edin.
Şirin qida dişi niyə sızıldadır?
Dişin görünən səthini mina qoruyur. Onun altında dişin daxilindəki həssas strukturlarla əlaqəli kiçik kanalları olan dentin yerləşir. Qoruyucu qat zəiflədikdə şirin qida ilə təmas narahatlıq yarada bilər. Diş həssaslığı barədə məlumatda şirin dad mümkün qıcıqlandırıcılardan biri kimi göstərilir.
Bu ani sızıltı kariyesin tədricən yaranması ilə eyni proses deyil. Diş ərpindəki bakteriyalar şəkərlərdən turşu əmələ gətirir. Turşunun təkrarlanan təsiri minadan mineralların itirilməsinə, zamanla isə boşluq yaranmasına səbəb ola bilər. Bir tikə tort dərhal yeni boşluq yaratmır.
Desertin bir neçə xüsusiyyəti eyni vaxtda təsir göstərə bilər. Dondurma həm şirin, həm soyuqdur; sərt konfet dişə təzyiq göstərir; turş konfetdə turşuluq da rol oynayır. Həkimə məhz nə yediyinizi deyin. Ağrıyan dişi tapmaq üçün eyni qidanı təkrar-təkrar sınamağa ehtiyac yoxdur.
Ağrının mümkün səbəbləri
Oxşar şikayət müxtəlif problemlərdə yarana bilər:
- Kariyes: zədələnmiş sahə şirin, isti və soyuq qidaya həssas ola bilər. Erkən kariyes ağrısız da gedə bildiyi üçün ağrı onun mərhələsini dəqiq göstərmir.
- Açıq dentin: diş əti çəkilməsi və mina aşınması qorunmanı azalda bilər. Bir neçə diş və ya yalnız bir sahə təsirlənə bilər.
- Plomb qüsuru: boşalmış, sınmış və ya aşınmış plombu olan diş yenidən həssaslaşa bilər.
- Dişdə çat: sərt və ya yapışqan qidanı çeynəyəndə, bəzən təzyiq azaldıqda ağrı yarana bilər. Bu, şirinliyə reaksiya ilə qarışdırıla bilər.
- Yaxın zamanda aparılmış müalicə: prosedurdan sonra həssaslıq mümkündür, amma yeni başlayan və ya güclənən ağrı barədə müalicə edən həkimə məlumat verilməlidir.
Kariyes barədə izahda şirin qida ilə ağrı mümkün əlamətlərdən biri kimi qeyd olunur. Tünd ləkə görmək kariyesi təsdiqləmir, görünən boşluğun olmaması isə onu istisna etmir. Dişlərin arasındakı sahəni güzgüdə qiymətləndirmək xüsusilə çətindir.
Hər həssas dişin mütləq plomba ehtiyacı olduğunu düşünməyin. Eyni zamanda, həssaslıq məcununun kariyesi aradan qaldıracağını da gözləməyin. Oxşar hiss verən səbəblər fərqli müalicə tələb edə bilər.
Nəyə diqqət etməli və həkim nəyi yoxlayır?
Qida uzaqlaşdıqdan sonra tez keçən sızıltı həssaslıqla uyğun gələ bilər. Lakin eyni dişdə təkrarlanırsa, müayinə lazımdır. Yeməkdən sonra qalan, özbaşına başlayan, gecə oyadan və ya çeynəmədə yaranan ağrı daha tez qiymətləndirilməlidir.
Müayinədən əvvəl qısa qeydlər aparın:
- Hansı diş və ya tərəf ağrıyır?
- Ağrı tez keçir, yoxsa bir müddət davam edir?
- Soyuq, isti, şirin içki və çeynəmə də təsir edir?
- Yaxın zamanda plomb, zədə və ya ağartma olub?
- Şişkinlik, qızdırma, xoşagəlməz dad və ya ağzı açmaqda çətinlik varmı?
Ağrıyan dişi özünüz dəqiq göstərməyə məcbur deyilsiniz. Bəzən yeri müəyyənləşdirmək çətin olur. Hiss etdiyinizi təsvir edin, dişi iti əşya ilə yoxlamayın və şirniyyatla təkrar sınaq aparmayın.
Həkim diş səthlərini, diş ətini, plombları və dişləməni qiymətləndirə bilər. Ehtiyac olduqda əlavə sınaqlar və rentgen aparılır. Müalicə açıq dentinin qorunması, boşluq yaranmamış erkən zədələnmədə mineral bərpasının dəstəklənməsi və ya dişin plombla bərpası ola bilər. Yaranmış boşluq təkcə fırçalamaqla yenidən dolmur; şirinə həssaslıq da avtomatik kanal müalicəsi demək deyil.
Evdə təhlükəsiz addımlar və qoruyucu vərdişlər
Ağrı yaradan qidanı yeməyi dayandırın. Ağızda qalıq varsa, adi su ilə yüngülcə yaxalamaq olar. Çeynəmək ağrılıdırsa, yumşaq qida və rahat temperatur seçin. Su boş qalıqları təmizləyə bilər, amma ağrının səbəbini müalicə etmir.
Dişləri gündə iki dəfə flüoridli məcun və yumşaq fırça ilə yüngül təzyiqlə fırçalayın. Məcunu tüpürdükdən dərhal sonra ağzı bol su ilə yaxalamayın. Diş aralarını narahatlıq yaratmadan təmizləyin; çox ağrılı sahəyə diş sapını güclə salmayın və həmin yeri təkrar qaşımayın.
Həssas dişlər üçün məcun açıq dentinlə bağlı narahatlığı müntəzəm istifadə ilə azalda bilər. Təlimata əməl edin və dərhal nəticə gözləməyin. Belə məcun çatı bağlamır və zədələnmiş plombu düzəltmir. Turş ev qarışıqlarından, aşındırıcı tozlardan və dişə aspirin qoymaqdan çəkinin.
Şəkərli qida və içkilərin həm miqdarını, həm də qəbul tezliyini azaldın. Şirniyyat yeyirsinizsə, gün ərzində davamlı atışdırmaq əvəzinə əsas yeməklə birlikdə qəbul etmək daha məqsədəuyğundur. Yeməklər arasında su seçmək praktik addımdır. Kariyesin yaranma prosesi barədə məlumat təkrarlanan şəkər təsirinin əhəmiyyətini izah edir.
Şəkərsiz məhsul həssas diş üçün həmişə problemsiz deyil: o, turş, soyuq və ya sərt ola bilər. Başqa konfetlə dişi sınamayın. Şirniyyatdan uzaq durduqda ağrı keçsə də, planlı müayinəni ləğv etməyin.
Həkimə nə vaxt müraciət etmək lazımdır?
Şirniyyatdan yeni və ya təkrarlanan ağrı varsa, xüsusilə bir diş həmişə reaksiya verirsə, müayinə planlaşdırın. Görünən boşluq və ya üz şişkinliyi yaranmasını gözləməyin. Yeməkdən sonra davam edən, özbaşına başlayan və güclənən ağrı üçün həkimlə tezliklə əlaqə saxlayın.
Yuxuya və gündəlik fəaliyyətə mane olan güclü ağrı təcili stomatoloji məsləhət tələb edir. Diş əti və ya üz şişkinliyi, irin, yaxud diş ağrısı ilə birlikdə qızdırma da təcili qiymətləndirilməlidir. Şirniyyat yeməməklə müvəqqəti rahatlama bu əlamətləri görməzlikdən gəlməyə əsas vermir.
Göz və boyun ətrafında şişkinlik, yaxud nəfəsalma, udma və danışmanı çətinləşdirən şişkinlik olduqda təcili tibbi yardım alın. Diş ağrısı barədə tövsiyələrdə bu təhlükə əlamətləri göstərilir. Belə halda foto qiymətləndirməsini və ya adi qəbul vaxtını gözləməyin.
Pulsuz ilkin diş yoxlamasından başlayın
Dişlərinizin aydın fotosunu DentalAI-nin pulsuz süni intellektlə diş yoxlamasına yükləyin, sonra real diş həkimi ilə onlayn pulsuz danışın. Bu, diaqnoz deyil, ilkin qiymətləndirmədir. Foto gizli kariyesi, kiçik çatları və dişin daxilindəki problemi etibarlı istisna etmir; nəticəni diş həkimi təsdiqləməlidir.
Bu məqalə ümumi məlumat üçündür, diaqnoz deyil və lisenziyalı diş həkiminin müayinəsini əvəz etmir. Ağrı, şişkinlik və ya qızdırmada diş həkiminə müraciət edin. Nəfəsalma, udma çətinliyi və digər təcili əlamətlərdə təcili tibbi yardım alın.