Yeməkdən bir tikə götürəndə bir dişinizdə kəskin ağrı hiss edirsiniz. Çeynəməyi dayandıranda keçir və digər tərəflə yeməyə başlayırsınız. Bəzən ağrı dişləməni buraxan anda, bəzən isə sadəcə dişləri bir-birinə toxunduranda yaranır.
Belə ağrını təkrar sınaqdan keçirmək əvəzinə yoxlatmaq daha faydalıdır. Təzyiq həm dişə, həm də onu saxlayan toxumalara təsir etdiyi üçün müxtəlif problemlər oxşar hiss yarada bilər. Ağrının vaxtı və son müalicələr həkimə səbəbi araşdırmaqda kömək edir.
Qısa cavab: Dişi sıxanda ağrı çat, plomb problemi, kariyes, kök ətrafında iltihab və ya diş əti xəstəliyi ilə bağlı ola bilər. Təkrarlanan çeynəmə ağrısı üçün müayinə, şişkinlik, qızdırma və güclü ağrıda isə təcili stomatoloji yardım alın. Nəfəs almaq və ya udmaq çətinləşirsə, dərhal təcili tibbi yardım çağırın.
1. Təzyiq altında ağrı nəyi göstərə bilər?
Diş sümüyə birbaşa bitişmiş quruluş deyil; kökün ətrafında onu saxlayan və təzyiqə cavab verən toxumalar yerləşir. Kanal müalicəsi olunmamış dişin daxilindəki canlı toxuma da qıcıqlana bilər. Buna görə çeynəmə ağrısı avtomatik olaraq kariyes və ya sinir zədəsi demək deyil.
Həkimə ağrının dişləri qapayanda, yeməyi çeynəyəndə, yoxsa təzyiqi buraxanda yarandığını deyin. Bir dişdəki ağrını çənə əzələlərinin yorğunluğundan və daha geniş sızıltıdan fərqləndirməyə çalışın. Bunlar faydalı müşahidələrdir, lakin ayrıca diaqnoz qoymağa kifayət etmir.
Yumşaq yeməklə ağrının olmaması dişin sağlam olduğunu təsdiqləmir. Problemi yoxlamaq üçün sərt əşyaları təkrar dişləməyin. Bu, artıq qıcıqlanmış və ya zədələnmiş nahiyəyə əlavə yük yarada, etibarlı cavab vermədən narahatlığı artıra bilər.
2. Dişi sıxanda və çeynəyəndə ağrının əsas səbəbləri
Dişdə çat və ya qırılmış hissə: Ağrı gəlib-gedə, bəzən dişləmə təzyiqi buraxılanda hiss oluna bilər. Çat çox kiçik olduğundan və ya görünməyən yerdə yerləşdiyindən onu özünüz seçməyə bilərsiniz. Çatlamış dişlər haqqında məlumat fasilələrlə olan şikayətin də niyə yoxlanmalı olduğunu izah edir.
Zədələnmiş plomb və ya kariyes: Boşalmış və qırılmış plomb dişi müdafiəsiz qoya, kariyes isə daha dərin toxumalara təsir edə bilər. Təkcə çeynəmə ağrısı bunları bir-birindən ayırmır. İsti, soyuq və ya özbaşına başlayan ağrı müayinə üçün əlavə məlumatdır.
Qapanmaya mane olan plomb: Yeni plomb qoyulmuş diş qarşı dişə çox tez toxunursa, təzyiq zamanı narahatlıq yarana bilər. Həkim təması yoxlayıb uyğun olarsa düzəliş edə bilər. Plomblar haqqında tibbi məlumat qapanma uyğunsuzluğunu müalicədən sonrakı ağrının mümkün səbəblərindən biri kimi göstərir.
Kök ətrafında iltihab: Kökün xaricindəki toxumalar, o cümlədən infeksiya ilə əlaqəli hallarda həssaslaşa bilər. Bu, kanal müalicəsi olunmuş dişdə də mümkündür, çünki onu saxlayan toxumalar təzyiqə cavab verir. Ağrı olması əvvəlki müalicənin uğursuz olduğunu təkbaşına sübut etmir.
Diş əti problemləri və artıq yük: Dişi saxlayan toxumaların xəstəliyi çeynəməyi ağrılı edə bilər. Dişləri sıxmaq və qıcamaq isə dişlərə və çənə əzələlərinə yük salır. Qanama, dişin laxlaması və səhər çənədə yorğunluq kimi əlamətləri bildirin, lakin bunlarla özünüz diaqnoz qoymayın.
3. Son müalicə və yanaşı əlamətlər niyə vacibdir?
Ağrı plomb və ya qapaq qoyulmasından sonra başlayıbsa, başlama vaxtını və dişin sanki ilk toxunan diş olduğunu həkimə deyin. Plombu özünüz yonmayın və düzəltməyin. Müalicədən sonra həssaslıq mümkündür, lakin artan ağrı və narahat qapanma təkrar qiymətləndirilməlidir.
Problem zərbə və ya sərt qidanı dişləməkdən sonra yaranıbsa, görünən qırıq olmasa da bunu bildirin. Zahiri görünüşü normal dişdə də zədə ola bilər. Travmadan sonra diş laxlayırsa və ya qapanma qəfil dəyişibsə, təcili stomatoloji məsləhət alın.
Qəbuldan əvvəl aşağıdakı əlavə məlumatları qeyd edin:
- Çeynəmə dayananda ağrı keçir, yoxsa sonra da davam edir?
- İsti və ya soyuq içkidən sonra qalan ağrı varmı?
- Diş əti qanayır, şişir və ya toxunanda ağrıyırmı?
- Pis dad, qızdırma və ya yuxudan oyadan ağrı olubmu?
Diş əti xəstəliyi barədə məlumat ağrılı çeynəmənin mümkün əlamət olduğunu göstərir. Şişkinliyin və görünən zədənin olmaması problemi istisna etmir. Foto isə dişlərin qapanma zamanı necə təmas etdiyini yoxlaya bilmir.
4. Nə vaxt qəbul almalı, nə vaxt təcili yardım istəməli?
Təzyiq ağrısı təkrarlanırsa, yemək üçün bir tərəfdən qaçırsınızsa və ya yeni plomb hündür hiss edilirsə, yaxın vaxtda diş həkimi qəbulu alın. Ağrının daimi olmasını gözləməyin. İki gündən uzun çəkən ağrı müayinə tələb edir, lakin daha tez də müraciət edə bilərsiniz.
Üzdə və ya diş ətində şişkinlik, diş ağrısı ilə qızdırma, irin şübhəsi və ya yuxuya mane olan güclü ağrıda təcili stomatoloji yardım istəyin. Qırılmış və ya zədələnmiş dişdə güclü ağrı da tez qiymətləndirilməlidir. Klinikaya zəng edərkən bu məlumatları bildirin.
Nəfəs almaq, udmaq və ya danışmaq çətinləşirsə, şişkinlik gözə və ya boyuna yayılırsa, yaxud şişkinliklə birlikdə ağız ciddi şəkildə açılmırsa, dərhal təcili tibbi yardım alın. Belə hallarda onlayn baxışın nəticəsini gözləməyin.
Bu yanaşma diş ağrısı və təcili əlamətlər barədə tövsiyələrlə uyğundur. Qəbul təyin edildikdən sonra vəziyyət pisləşərsə, klinikaya yenidən məlumat verin. Müayinənin nə qədər təcili olduğu dəyişə bilər.
5. Müayinəyədək nə etməli və qəbulda nə gözləməli?
Yumşaq yemək seçin, sərt və yapışqan qidalardan uzaq durun, müvəqqəti olaraq rahat tərəflə çeynəyin. Yumşaq fırça ilə ehtiyatla təmizləyin. Dişi təkrar basmayın, döyəcləməyin və yoxlamayın; təmizləmə vasitələrini ağrılı toxumaya zorla keçirməyin.
Ağrıkəsici üçün əczaçıya xəstəliklərinizi, allergiyanızı, digər dərmanları və uyğun olduqda hamiləliyi bildirin. İstifadə təlimatına əməl edin. Diş ətinə aspirin və spirt qoymayın, məişət yapışqanı işlətməyin və əvvəlki müalicədən qalan antibiotikə başlamayın.
Qəbulda diş, plomb, diş əti və qapanma qiymətləndirilir. Həkim dişin reaksiyalarını yoxlaya, nəzarətli dişləmə sınaqları apara və göstəriş olduqda rentgen çəkə bilər. Bəzi çatlar adi görüntüdə aydın görünmür, buna görə şikayətlər və klinik tapıntılar da vacibdir.
Müalicə plombun qapanmaya uyğunlaşdırılması, bərpası, çatlamış dişin qorunması və ya kök və diş əti probleminin müalicəsi ola bilər. Kanal müalicəsi və çəkilmə qərarı yalnız çeynəmə ağrısına əsasən verilmir. Seçimlər zədənin dərəcəsindən və ətraf toxumaların vəziyyətindən asılıdır.
Dişləri sıxmaq ehtimalını ağrılı diş yoxlandıqdan sonra müzakirə edin. Gecə ağızlığı mümkün çat və ya infeksiyanın araşdırılmasını əvəz etmir. Digər tərəflə çeynəyəndə ağrı azalsa belə, qəbulunuzu saxlayın; yükün azalması səbəbin aradan qalxması demək deyil.
6. Pulsuz ilkin diş yoxlamasına başlayın
Görünən dəyişikliyi göstərmək istəyirsiniz? DentalAI-nin süni intellektlə pulsuz ilkin diş yoxlamasına foto yükləyin, sonra real diş həkimi ilə onlayn və pulsuz danışın. Təzyiqin nə vaxt ağrıtdığını, son müalicəni və ya zədəni qeyd edin.
Bu, ilkin yoxlamadır, diaqnoz deyil. Foto qapanmanı və dişin sinirini yoxlamır, gizli çatı və infeksiyanı istisna etmir; nəticəni diş həkimi təsdiqləməlidir. Təcili əlamətlərdə nəticəni gözləmədən üzbəüz tibbi yardım alın.
Ümumi məlumatdır, diaqnoz deyil və lisenziyalı diş həkiminin müayinəsini əvəz etmir. Ağrı, şişkinlik və ya qızdırmada diş həkiminə, nəfəs alma və udma çətinliyində isə dərhal təcili tibbi yardıma müraciət edin.