Bir qurtum soyuq su içirsiniz və dişinizdə qəfil sızıltı yaranır. Bəzən hiss dərhal keçir, bəzən isə stəkanı kənara qoyduqdan sonra da ağrı qalır. Növbəti dəfə su içəndə eyni hissin təkrarlanacağından çəkinə bilərsiniz.
Bu əlaməti yalnız diş həssaslığı kimi qəbul etmək düzgün deyil. Ağrının neçə dişdə hiss olunması, nə qədər davam etməsi və çeynəmə zamanı da yaranıb-yaranmaması səbəbi anlamağa kömək edir. Dəqiq nəticə üçün isə diş həkiminin müayinəsi lazımdır.
Qısa cavab: Soyuq su açıq qalmış dentinə təsir edərək sızıltı yarada bilər; kariyes, dişdə çat və zədələnmiş plomb da oxşar ağrı verir. Ağrı təkrarlanırsa, güclənirsə və ya soyuq təsiri bitdikdən sonra davam edirsə, diş həkiminə müraciət edin.
Soyuq su dişdə ağrını necə yaradır?
Dişin ağızda görünən hissəsini mina örtür. Onun altında çox kiçik kanalları olan dentin yerləşir. Bu kanallar vasitəsilə temperatur dəyişikliyi dişin daxilindəki həssas toxumalara təsir göstərə bilər. Diş kökünün qoruyucu qatı fərqlidir və sağlam vəziyyətdə kökün böyük hissəsi diş əti ilə örtülür.
Mina aşındıqda və ya diş əti çəkildikdə dentin daha az qorunur. Soyuq su həmin sahəyə toxunanda qısa, iti sızıltı hiss edilə bilər. Dişin güzgüdə sağlam görünməsi bu ehtimalı istisna etmir. Diş həssaslığı barədə məlumatda qoruyucu qatların itirilməsi ilə temperatur həssaslığı arasındakı əlaqə izah olunur.
Bir dəfə soyuq su içmək qəfil kariyes yaratmır. Su adətən artıq mövcud olan həssaslığı və ya problemi üzə çıxarır. Bununla belə, hissin gücünə əsasən problemin kiçik və ya ciddi olduğunu etibarlı şəkildə müəyyənləşdirmək mümkün deyil.
Soyuğa həssaslığın əsas səbəbləri
Oxşar şikayət müxtəlif vəziyyətlərdə yarana bilər:
- Diş əti çəkilməsi: kök səthi açıldıqda soyuğa həssaslıq arta bilər. Çəkilmə diş əti xəstəliyi və ya mexaniki zədələnmə ilə əlaqəli ola bilər.
- Mina aşınması: tez-tez turş içkilər içmək, mədə turşusunun ağıza gəlməsi və dişləri güclə fırçalamaq qoruyucu qatın itirilməsinə şərait yarada bilər.
- Kariyes: diş toxumasındakı zədələnmə dərinləşdikcə soyuq narahatlıq yarada bilər. Zədələnmiş sahə həmişə gözlə görünmür.
- Çat və ya plomb qüsuru: temperaturla yanaşı, dişi sıxanda və çeynəyəndə də ağrı ola bilər.
- Yaxın zamanda aparılmış müalicə: plombdan sonra müvəqqəti həssaslıq mümkündür, amma güclənən ağrı yoxlanmalıdır.
- Diş ağartması: prosedur zamanı və sonrasında həssaslıq yarana bilər. Ağrı olarsa, ağartmaya fasilə verib diş həkimi ilə danışın.
Ağartma barədə məlumatda həssaslıq mümkün əlavə təsirlərdən biri kimi göstərilir. Lakin ağartmadan sonra başlayan hər ağrını adi hal saymaq olmaz. Xüsusilə yalnız bir diş ağrıyırsa və şikayət davam edirsə, müayinə lazımdır.
Qısa sızıltı ilə davam edən ağrı arasındakı fərq
Soyuq su uzaqlaşdıqdan sonra tez keçən sızıltı dentin həssaslığına uyğun gələ bilər. Bu, dişdə mütləq başqa problem olmadığını göstərmir. Yeni başlayan və eyni dişdə təkrarlanan əlamətə diqqət yetirmək vacibdir.
İçkidən sonra davam edən, özbaşına başlayan və ya gecə yuxudan oyadan ağrı dişin daxilindəki toxumaların qıcıqlanması və iltihabı ilə əlaqəli ola bilər. Diş ağrısının növləri barədə izahda qısa temperatur həssaslığı ilə uzanan ağrı fərqləndirilir. Evdə saniyə saymaqla diaqnoz qoymaq olmaz; müddət həkimə məlumat vermək üçündür.
Müayinəyədək bunları qeyd edin:
- Ağrı bir dişdədir, yoxsa bir neçə sahədə?
- Su içdikdən sonra dərhal keçir, yoxsa bir müddət qalır?
- İsti içki, şirin qida və ya çeynəmə də ağrı yaradır?
- Yaxın zamanda plomb, ağartma və ya zədə olub?
- Şişkinlik, qızdırma və ya ağızda xoşagəlməz dad varmı?
Əlaməti yoxlamaq üçün təkrar-təkrar buzlu su içməyin. Şişkinliyin olmaması diş problemini istisna etmir. Ağrının bir müddət azalması da səbəbin öz-özünə aradan qalxdığını sübut etmir.
Həkimə gedənədək nə etmək olar?
Müvəqqəti olaraq ilıq su için və ağrı yaradan qidaları məhdudlaşdırın. Su içməkdən tamamilə çəkinməyin: məqsəd bədəni susuz saxlamaq deyil, narahatlıq yaradan temperaturdan uzaq durmaqdır. Ağrıyan tərəfdə sərt qida çeynəməmək də rahatlıq verə bilər.
Dişləri gündə iki dəfə flüoridli məcun və yumşaq fırça ilə yüngül hərəkətlərlə təmizləyin. Diş aralarını ehtiyatla təmizləməyi davam etdirin. Ağrıya görə ağız gigiyenasını tam dayandırmaq ərpin yığılmasına və diş əti problemlərinin ağırlaşmasına şərait yarada bilər.
Həssas dişlər üçün məcun açıq dentinlə bağlı narahatlığı azalda bilər. Onu təlimata uyğun və müntəzəm istifadə edin; nəticə həmişə ilk istifadədə hiss olunmur. Belə məcun kariyesi sağaltmır, çatı bağlamır və zədələnmiş plombu bərpa etmir.
Turş içkiləri tez-tez içməkdən və turş qida qəbulundan dərhal sonra dişləri fırçalamaqdan çəkinin. Limon, aşındırıcı toz və evdə hazırlanan ağartma qarışıqlarını dişə sürtməyin. Aspirini dişin və ya diş ətinin üzərinə qoymaq toxumanı zədələyə bilər.
Plombdan sonra dişlər bir-birinə qeyri-bərabər toxunursa və ya ağrı artırsa, müalicəni aparan həkimlə əlaqə saxlayın. Dişləmənin düzəldilməsinə ehtiyac olub-olmadığını evdə müəyyənləşdirmək mümkün deyil.
Nə vaxt həkimə getmək lazımdır?
Yeni və təkrarlanan həssaslıq üçün müayinə planlaşdırın, xüsusilə yalnız bir diş təsirlənirsə. Soyuqdan sonra qalan, özbaşına başlayan və çeynəmə zamanı yaranan ağrını gecikdirmədən yoxlatdırın. Yuxuya və gündəlik fəaliyyətə mane olan güclü ağrı təcili stomatoloji məsləhət tələb edir.
Diş əti və ya üz şişkinliyi, diş ağrısı ilə birlikdə qızdırma, yaxud irin olduqda təcili diş həkiminə müraciət edin. Nəfəsalma, udma və danışma çətinliyi, gözə və boyuna yayılan şişkinlik, yaxud şişkinliklə birlikdə ağzı açmaqda ciddi çətinlik varsa, təcili tibbi yardım alın. Diş ağrısı ilə bağlı tövsiyələrdə təcili yardım tələb edən əlamətlər göstərilir.
Həkim diş ətini, minanı, plombları və dişləməni qiymətləndirə, həssaslıq sınaqları apara və lazım gəldikdə rentgen çəkə bilər. Müalicə səbəbə uyğun seçilir: həssaslığın azaldılması, diş əti müalicəsi və ya zədələnmiş dişin bərpası lazım ola bilər. Təkcə soyuğa həssaslıq kanal müalicəsinin mütləq lazım olduğu demək deyil.
Pulsuz ilkin diş yoxlamasından başlayın
Dişlərinizin aydın fotosunu DentalAI-nin pulsuz süni intellektlə diş yoxlamasına yükləyin, sonra real diş həkimi ilə onlayn pulsuz danışın. Bu, ilkin qiymətləndirmədir: foto gizli kariyesi, kiçik çatları və diş sinirinin vəziyyətini etibarlı göstərmir. Nəticəni diş həkimi təsdiqləməlidir; təcili əlamətlərdə birbaşa yardım alın.
Bu məqalə ümumi məlumat üçündür, diaqnoz deyil və lisenziyalı diş həkiminin müayinəsini əvəz etmir. Ağrı, şişkinlik və ya qızdırma olduqda diş həkiminə, nəfəsalma və udma çətinliyi kimi təcili əlamətlərdə isə təcili tibbi yardıma müraciət edin.