Burnunuz tutulub, yanağınızda ağırlıq var, üst dişləriniz də ağrıyır. Bunun soyuqdəymədən sonra yaranan sinus problemi, yoxsa ayrıca diş xəstəliyi olduğunu ayırmaq çətin görünə bilər. Bəzən ağrı bir dişdən çox bütün nahiyədə hiss olunur.
Ağrının yerinə baxmaq həmişə kifayət etmir. Nə vaxt başladığını, hansı qida və hərəkətlərlə dəyişdiyini, burun və ağızda başqa hansı əlamətlərin olduğunu bilmək düzgün müayinəyə yönəlməyə kömək edir.
Qısa cavab: Sinusla bağlı ağrı adətən burun tutulması və yanaqlarda təzyiqlə birlikdə üst arxa dişlərdə olur; müəyyən dişin çeynəyəndə, isti və soyuqla ağrıması isə diş səbəbini düşündürür. Bunlar qəti qayda deyil, çünki diş infeksiyası da sinus iltihabına səbəb ola bilər və fərqi müayinə müəyyənləşdirir.
Sinus və diş ağrısı niyə qarışdırılır?
Üst çənə sinusları yanaq nahiyəsində yerləşən hava boşluqlarıdır. Üst arxa dişlərin kökləri bu boşluqların dibinə yaxın yerləşir. Yaxınlıqdakı iltihab və təzyiq dişlərdə sızıltı kimi hiss oluna bilər, buna görə insan ağrının mütləq dişin içindən gəldiyini düşünə bilər.
Sinusla diş ağrısının əlaqəsi barədə izah bu yaxınlığı təsvir edir. Sinusit sinusların selikli qişasının iltihabıdır və çox vaxt soyuqdəymədən sonra yaranır. Diş ağrısının səbəbi isə kariyes, çat, zədələnmiş plomb, dişin daxili toxumasının və ya kökü ətrafının iltihabı ola bilər.
Əlaqə əks istiqamətdə də mümkündür: üst dişdəki infeksiya yaxın sinusu təsirləndirə bilər. Bir tərəfdə davam edən burun şikayəti, xoşagəlməz qoxu və həmin nahiyədə əvvəlki diş müalicəsi barədə həkimə məlumat vermək faydalıdır. Bunların heç biri təkbaşına diaqnoz deyil.
Diş mənşəli sinusit haqqında məlumatda adi diş həssaslığının bəzən olmadığı izah edilir. Buna görə dişin güclü ağrımaması diş səbəbini istisna etmir. Yalnız burun şikayətini yüngülləşdirmək əsas diş problemini aradan qaldırmaya bilər.
Hansı əlamətlər hansı səbəbi düşündürür?
Üst dişlərdə ağrı ilə aşağıdakı əlamətlərin birlikdə olması sinusların rolunu düşündürə bilər:
- Burun tutulması və ya axması, yanaqlarda təzyiq hissi.
- Soyuqdəymədən sonra qoxu hissinin zəifləməsi.
- Bir neçə üst arxa dişdə yayılmış, küt sızıltı.
- İrəli əyiləndə üzdə təzyiqin dəyişməsi.
Sinusit barədə tövsiyələrdə diş ağrısı mümkün əlamətlərdən biri kimi göstərilir. Bununla belə, əyilmək diaqnostik sınaq deyil. Burun ifrazatının sarı və ya yaşıl olması da təkbaşına bakterial infeksiyanı və antibiotik ehtiyacını təsdiqləmir.
Aşağıdakı hallarda diş səbəbi xüsusilə araşdırılmalıdır:
- Hər dəfə eyni dişin çeynəyəndə və ya dişləri sıxanda ağrıması.
- İsti, soyuq və şirin qidanın müəyyən dişdə ağrı yaratması.
- Sınmış plomb, çatlamış diş və ya yerli diş əti şişkinliyi.
- İrin, diş ətində qabarcıq və həmin yerdən gələn pis dad.
Bu əlamətlər olmasa da diş xəstəliyi mümkündür. Daxili toxuması zədələnmiş diş temperaturu hiss etməyə bilər, ağrı isə başqa nahiyəyə yayıla bilər. Alt diş ağrısı üst çənə sinuslarının iltihabı üçün daha az səciyyəvidir; onu sadəcə burun tutulması ilə izah etməyin.
Üz ağrısının bütün səbəbləri diş və sinusla məhdudlaşmır. Miqren, çənə əzələlərinin gərginliyi və başqa hallar da oxşar şikayət yarada bilər. İlk müayinə aydın səbəb göstərmirsə, qiymətləndirmə davam etdirilməlidir.
Müayinə zamanı fərq necə müəyyən edilir?
Diş ağrısı əsas şikayətdirsə, diş həkimindən başlamaq məqsədəuyğundur. Həkim dişləri, diş ətini, plombları və çeynəmə zamanı yaranan narahatlığı qiymətləndirir. Göstəriş olduqda diş reaksiyası sınaqları və rentgen aparılır. Adi foto dişin daxilini, kök ətrafını və sinusun selikli qişasını göstərmir.
Burun əlamətləri üstünlük təşkil edirsə, terapevt və ya qulaq-burun-boğaz həkimi onların müddətini və ümumi vəziyyətinizi qiymətləndirir. Davam edən və təkrarlanan sinus şikayətləri əlavə araşdırma tələb edə bilər. Hər ağrı üçün tomoqrafiya lazım deyil; müayinə üsulunu nəticənin müalicəyə təsirinə görə həkim seçir.
Qəbuldan əvvəl bunları qeyd edin:
- Diş, üz və burun şikayətləri nə vaxt başlayıb?
- Bir diş, yoxsa daha geniş nahiyə ağrıyır?
- Yemək, temperatur və bədənin vəziyyəti ağrıya necə təsir edir?
- Qızdırma, şişkinlik, pis dad və qoxu dəyişikliyi varmı?
- Yaxın zamanda diş müalicəsi və ya diş çəkilməsi olubmu?
Bəzən diş həkimi ilə qulaq-burun-boğaz həkiminin birgə qiymətləndirməsi lazımdır. Rentgendə diş problemi tapılması bütün üz ağrısını avtomatik izah etmir. Sinusda dəyişiklik görünməsi də dişlərin sağlam olduğunu təsdiqləmir; tapıntılar şikayətlərin gedişi ilə birlikdə dəyərləndirilir.
Müayinəyədək nə edə bilərsiniz?
Çeynəmək ağrılıdırsa, yumşaq qidalar seçin. Ağrını artıran çox isti və soyuq qidalardan müvəqqəti uzaq durun. Dişləri yumşaq fırça və flüoridli məcunla ehtiyatla təmizləyin. Səbəbi tapmaq üçün dişə buz qoymayın, vurmayın və sərt qidanı təkrar dişləməyin.
Dincəlin, kifayət qədər maye qəbul edin və siqaret çəkməyin. Burun tutulması üçün hazır duzlu məhlullu burun spreyi barədə əczaçıdan məsləhət ala bilərsiniz; istifadə təlimatına əməl edin. Burun tutulmasını yüngülləşdirən vasitə zədələnmiş dişi bərpa etmir və diş absesinin mənbəyini müalicə etmir.
Reseptsiz ağrıkəsici barədə sağlamlıq vəziyyətinizə və başqa dərmanlarınıza uyğun məsləhəti əczaçıdan alın. Ağrıkəsici tableti birbaşa dişə və diş ətinə qoymayın. Ağrı qısa fasilədən sonra qayıdırsa və ya davamlı dərmana ehtiyac yaranırsa, müayinəni təxirə salmayın.
Şişkinliyi sıxmayın və deşməyin, əvvəlki müalicədən qalan antibiotiki özbaşına qəbul etməyin. Ağrıkəsicidən və ya burun vasitəsindən sonra rahatlama diaqnozu təsdiqləmir. Şikayət davam edirsə, müayinəni təxirə salmayın və həkimə simptomların necə dəyişdiyini bildirin.
Nə vaxt planlı, təcili və ya təxirəsalınmaz yardım lazımdır?
Diş ağrısı iki gündən çox çəkirsə, təkrarlanırsa və ya çeynəmə ilə aydın əlaqəlidirsə, diş həkiminə müraciət edin. Diş ağrısı üzrə tövsiyələr bu hallarda müayinəni məsləhət görür. Güclü ağrı, üz və diş əti şişkinliyi, irin və ya diş ağrısı ilə qızdırma təcili stomatoloji yardım tələb edir.
Burun və üz şikayətləri yaxşılaşmırsa, əvvəl azalaraq sonra güclənirsə və ya tez-tez təkrarlanırsa, həkimlə danışın. Davamlı birtərəfli əlamətlərdə diş səbəbi də nəzərə alınmalıdır. Özünüzü çox pis hiss edirsinizsə və ya immun sisteminiz zəifləyibsə, daha erkən tibbi məsləhət alın.
Aşağıdakı hallarda dərhal təcili yardım alın:
- Göz ətrafında şişkinlik və ağrı, ikigörmə və ya görmənin azalması.
- Nəfəsalma, udma və danışmanı çətinləşdirən şişkinlik.
- Yeni güclü alın ağrısı, boyun sərtliyi, çaşqınlıq və ya yeni zəiflik.
- Üzdə və boyunda sürətlə artan şişkinlik, ağzı açmaqda ciddi çətinlik.
Sinusitdə təcili əlamətlərə dair tövsiyələr göz və nevroloji əlamətlərə xüsusi diqqət yetirir. Belə vəziyyətdə onlayn qiymətləndirməni gözləməyin.
Pulsuz ilkin diş yoxlamasından başlayın
DentalAI-nin pulsuz süni intellektlə diş yoxlamasına aydın foto yükləyin, sonra real diş həkimi ilə onlayn pulsuz danışın. Bu ilkin qiymətləndirmə görünən dəyişiklikləri müzakirə etməyə kömək edir, amma sinusiti daxili diş infeksiyasından ayırmır. Diş tapıntılarını lisenziyalı diş həkimi təsdiqləməlidir; ayrıca tibbi müayinə də lazım ola bilər.
Bu məqalə ümumi məlumat üçündür, diaqnoz deyil və lisenziyalı diş həkiminin müayinəsini əvəz etmir. Ağrı, şişkinlik və ya qızdırmada diş həkiminə, sinus şikayətlərində müvafiq həkimə müraciət edin. Nəfəsalma çətinliyi, göz və nevroloji əlamətlərdə təcili yardım alın.