Dişiniz döyünməyə başlayır, sonra gicgahınız və ya başınızın bir tərəfi də ağrıyır. Başqa bir gün isə səhər baş ağrısı, yorğun çənə əzələləri və həssas dişlərlə oyanırsınız. Belə hallarda əlamətlərin bir-biri ilə əlaqəli olub-olmadığını düşünmək təbiidir.
Bəzən bu şikayətlərin ortaq səbəbi olur, bəzən isə ayrı problemlər eyni vaxtda yaranır. Başlanma vaxtı və qıcıqlandırıcılar həkimə istiqamət verir. Hər baş ağrısını dişə bağlamaq düzgün deyil.
Qısa cavab: Bəli, diş xəstəliklərinin ağrısı bəzən başda hiss olunur; diş sıxma, qıcama və çənə problemləri də baş ağrısında rol oynaya bilər. Dişlə əlaqə müayinə nəticələri ilə təsdiqlənməlidir, yeni və ya qeyri-adi güclü baş ağrısında isə tibbi səbəblər də qiymətləndirilməlidir.
Dişlər və çənə baş ağrısına necə təsir edir?
Dişlərdən və üzdən gələn siqnallar üçlü sinirin şaxələri də daxil olmaqla əlaqəli sinir yollarından keçir. Siqnallar emal edilərkən ağrı təsirlənmiş dişdən kənarda hiss oluna bilər. Yəni ağrıyan yer həmişə onun başladığı nöqtəni göstərmir.
Diş xəstəliyi ilə əlaqəli baş ağrısının təsnifatı bəzi diş problemlərinin başda ağrı yarada bildiyini qəbul edir. Diş və onu saxlayan toxumalardakı infeksiya, eləcə də qismən çıxmış ağıl dişi ətrafındakı iltihab buna nümunə ola bilər.
Başqa bir mexanizm tək dişdən çox çənə ilə bağlıdır. Dişləri sıxmaq və qıcamaq çeynəmə əzələlərini yükləyə bilər. Çənə oynağı və əzələ pozuntuları da gicgah nahiyəsində ağrı ilə əlaqəli ola bilər. Bu vəziyyətlərin hamısının səbəbi və müalicəsi eyni deyil.
Diş ağrısı ilə birlikdə baş ağrısı infeksiyanın dişdən kənara yayıldığını öz-özünə sübut etmir. Təkcə ağrının yeri və gücü ilə belə nəticə çıxarmaq olmaz. Müayinə və yanaşı xəbərdarlıq əlamətləri əsasdır.
Hansı əlamətlər istiqamət verir?
Dişləri sıxanda, soyuq, isti və ya şirin qida qəbul edəndə müəyyən bir dişin ağrıması müayinə üçün əsasdır. Diş ətində şişkinlik, sınmış plomb və ağızda xoşagəlməz dad barədə də həkimə məlumat verin. Lakin bu əlamətlər həmin dişin baş ağrısını yaratdığını təkbaşına təsdiqləmir.
Səhər çənə yorğunluğu, gicgah ətrafında həssaslıq və yaxınınızın yuxuda diş qıcadığınızı eşitməsi bruksizm ehtimalını düşündürə bilər. Diş qıcama barədə məlumatda baş ağrısı və çənə əzələlərinin narahatlığı mümkün əlamətlər arasında göstərilir. Yalnız səhər baş ağrısı bruksizm diaqnozu deyil; dişdə aşınma da hazırda nə baş verdiyini tam göstərmir.
Çeynəmə, diş sıxma və ağzı açma ilə dəyişən ağrı çənənin rolunu düşündürə bilər. Çənə pozuntuları barədə izahda onlarla əlaqəli baş ağrısı təsvir olunur. Ağrısız oynaq səsi təkbaşına müalicəyə ehtiyac olduğunu göstərmir.
Miqren, gərginlik tipli baş ağrısı, susuzlaşma və başqa tibbi səbəblər diş şikayətindən asılı olmadan yarana bilər. Ürəkbulanma və işığa həssaslıq barədə məlumat faydalıdır, lakin əlamətlər üst-üstə düşə bilər. Köhnə plombunuzun olması bütün təkrarlanan baş ağrılarını izah etmir.
Həkimlər əlaqəni necə araşdırır?
Diş həkimi diş şikayətinin gedişini və baş ağrısı ilə vaxt əlaqəsini soruşur. Sonra dişləri, diş ətini, plombları və dişlərin qapanışını yoxlayır. Göstəriş olduqda diş reaksiyası sınaqları, çənə və əzələ müayinəsi, rentgen aparılır. Diş müayinəsinin nəticələri ilə izah olunmayan baş ağrısını terapevt və ya müvafiq ixtisaslı həkim qiymətləndirir.
Qəbul üçün bunları qeyd edin:
- Hər əlamət nə vaxt başlayıb və əvvəl hansı yaranıb?
- Ağrı harada hiss olunur və nə qədər davam edir?
- Yemək, içki, çənə hərəkəti və oyanmaq ona təsir edir?
- Şişkinlik, qızdırma, ürəkbulanma və görmə dəyişikliyi varmı?
- Yaxın zamanda müalicə, zədə və ya dərman qəbulu olub?
Həkimlər sadəcə eyni gündə olan iki şikayət deyil, əsaslandırılmış səbəb və uyğun əlaqə axtarırlar. Normal görünən diş fotosu daxili problemi istisna etmir. Kariyesin tapılması da hər baş ağrısının səbəbinin həmin diş olduğunu göstərmir.
Müalicə dişin bərpası, infeksiyanın müalicəsi və ya çənə əzələlərinin yükünün azaldılması ola bilər. Gecə qoruyucusu təklif edilərsə, məqsədini və uyğunluğunu müzakirə edin. Dişi aşınmadan qorumaq baş ağrısının mütləq keçəcəyi demək deyil. Diş müalicəsindən sonra baş ağrısı qalırsa, səbəbsiz təkrar müdaxilə əvəzinə yenidən qiymətləndirmə lazımdır.
Müayinəyədək təhlükəsiz addımlar
Çeynəmək ağrılıdırsa, yumşaq qida seçin. Dişi sərt qida, buzlu və ya çox isti içki ilə təkrar yoxlamayın. Flüoridli məcun və yumşaq fırça ilə ehtiyatlı təmizliyi davam etdirin. Diş əti şişkinliyini sıxmayın, deşməyin və boşaltmağa çalışmayın.
Çənə ağrıyırsa, saqqıza fasilə verin və gün ərzində dişləri bir-birinə sıxıb-sıxmadığınıza diqqət yetirin. Çənəni güclə dartmadan rahat saxlayın. Müntəzəm qidalanın, kifayət qədər su için və yuxu rejimini qoruyun. Bu vərdişlər baş ağrısını yaradan bəzi amillərin təsirini azalda bilər, amma diş xəstəliyini müalicə etmir.
Reseptsiz ağrıkəsici barədə əczaçıdan sağlamlıq vəziyyətinizə və digər dərmanlarınıza uyğun məsləhət alın. Ağrıkəsici tableti birbaşa dişə və ya diş ətinə qoymayın. Müayinəsiz davamlı ağrıkəsici qəbul etmək əlamətlərin gedişini gizlədə bilər; tez-tez istifadə baş ağrısına özü də səbəb ola bilər.
Baş ağrısının dişlə əlaqəli olduğunu düşündüyünüz üçün dişlərin qapanışını dəyişən qurğu almayın və dişlərin yonulmasına tələsməyin. Əvvəl diaqnozu və dişlərdə daimi dəyişiklik yaratmayan müalicə yollarını müzakirə edin. Qısa rahatlama səbəbi təsdiqləmir və absesin sağaldığını göstərmir.
Hansı hallarda həkimə və təcili yardıma müraciət etməli?
Davam edən və təkrarlanan diş ağrısı, dişi sıxanda narahatlıq və eyni dişdən başlayan şikayətlər üçün müayinə planlaşdırın. Yuxunu pozan güclü ağrı, üz və diş əti şişkinliyi, irin və ya diş ağrısı ilə qızdırma təcili stomatoloji qiymətləndirmə tələb edir. Abses barədə məlumat onun peşəkar müalicə tələb etdiyini izah edir.
Dişiniz də ağrısa belə, təkrarlanan, güclənən və izah olunmayan baş ağrısı üçün terapevtə müraciət edin. Yeni baş ağrısı ilə yemək zamanı çənə ağrısı, baş dərisində həssaslıq və ya görmə əlamətləri varsa, təcili tibbi məsləhət alın. Bunları avtomatik diş sıxmaya bağlamayın.
Aşağıdakı hallarda təcili tibbi yardım alın:
- Qəfil başlayan, son dərəcə güclü baş ağrısı.
- Baş ağrısı ilə yeni zəiflik, keyimə, çaşqınlıq, nitq çətinliyi, qıcolma və ya görmə itkisi.
- Yüksək qızdırma və boyun sərtliyi ilə güclü baş ağrısı.
- Nəfəsalma, udma və danışmanı çətinləşdirən, yaxud gözə və boyuna yayılan şişkinlik.
Baş ağrısı üzrə tövsiyələrdə bu təcili əlamətlər izah olunur. Belə vəziyyətdə diş qəbulunu və ya onlayn yoxlamanı gözləməyin.
Pulsuz ilkin diş yoxlamasından başlayın
DentalAI-nin pulsuz süni intellektlə diş yoxlamasına aydın foto yükləyin, sonra real diş həkimi ilə onlayn pulsuz danışın. Bu ilkin qiymətləndirmə görünən diş dəyişikliklərini müzakirə etməyə kömək edir, amma baş ağrısına diaqnoz qoymur və absesi istisna etmir. Diş tapıntılarını lisenziyalı diş həkimi təsdiqləməlidir; tibbi müayinə də lazım ola bilər.
Bu məqalə ümumi məlumat üçündür, diaqnoz deyil və lisenziyalı diş həkiminin və ya müvafiq ixtisaslı həkimin müayinəsini əvəz etmir. Ağrı, şişkinlik və ya qızdırmada diş həkiminə müraciət edin. Nəfəsalma, udma çətinliyi, qəfil güclü baş ağrısı və nevroloji əlamətlərdə təcili yardım alın.